header
header  
header Trang Chính arrow Tiết Mục Định Kỳ arrow Sống Sao Cho Mạnh arrow Triệu Chứng Bệnh Viêm Gan, Chai Gan Và Biến Chứng Bệnh Gan
 
Triệu Chứng Bệnh Viêm Gan, Chai Gan Và Biến Chứng Bệnh Gan In E-mail
Người viết: Bác sĩ Trịnh Ngọc Huy, MD   

Sưng gan

Chữ sưng gan thật ra không đúng lắm và có thể gây hiểu lầm cho bệnh nhân. Khi tế bào gan bị thương, bị hư hại hay bị chết đi bất kỳ vì lý do gì thí dụ như bị siêu vi gan, bị rượu bia hay bị trúng độc thuốc thì các chất điều tố từ trong tế bào gan rỉ ra và tiết vô trong máu. Khi bác sĩ thử nghiệm máu thấy các chất này lên cao thì biết là bệnh nhân bị sưng gan. Sưng gan không hẳn phải là gan bị sưng và phồng to lên cho nên bệnh nhân thường hay hiểu lầm khi nghe bác sĩ nói mình bị sưng gan mà sao chẳng thấy gan to lên hay bị đau bụng gì cả.

Tùy theo thời gian bị bệnh, sưng gan có thể chia làm hai loại:  sưng gan cấp tính (acute hepatitis) và sưng gan mãn tính (chronic hepatitis).

Sưng gan cấp tính là khi tế bào gan bị thương hay hủy hoại hàng loạt. Tùy theo tình trạng nặng nhẹ nghĩa là tế bào gan bị hư hay chết nhiều hay ít mà sẽ tạo ra triệu chứng cho người bệnh. Nếu bị sưng gan nhẹ thì bệnh nhân chỉ cảm thấy mệt mỏi như người bị bệnh cúm (flu) trong vòng vài ngày hay vài tuần. Chỉ có một số nhỏ khi bị sưng gan cấp tính (acute hepatitis) là bị nặng làm ói mửa, nóng sốt, đau và đầy bụng, và làm vàng da vàng mắt. Trường hợp này tế bào gan chết hàng loạt (đôi khi bệnh nhân có thể chết vì gan bị hư hại hoàn toàn).  Thí dụ như trường hợp ăn phải nấm độc làm hư gan, cần phải thay gan khẩn cấp. Ða số các trường hợp sưng gan cấp tính dù là nặng nếu cơn nguy hiểm qua khỏi thường là bệnh nhân sẽ khỏe mạnh và trở lại bình thường. Chỉ có khoảng dưới 5 phần trăm là có thể nguy hiểm tới tính mạng. Thí dụ như đối với siêu vi khuẩn A, 100 phần trăm bệnh nhân sẽ khỏi bệnh và không bị sưng gan mãn tính tuy nhiên 1/1000 người bị sưng gan cấp tính vì siêu vi khuẩn gan A có thể thiệt mạng.

Sưng gan mãn tính (kinh niên)

Tùy theo loại bệnh gan bệnh nhân có thể bị tiếp tục sưng gan làm ra sưng gan mãn tính thí dụ như viêm gan siêu vi B hay C.  Sưng gan mãn tính cũng thường không có triệu chứng gì cả.  Trong trường hợp này tế bào gan bị thương hay bị hủy hoại từ từ trong một thời gian liên tục cả vài chục năm. Ða số các bệnh nhân nếu bị sưng gan nhẹ hay chưa bị chai gan nặng thường không có triệu chứng gì cả và lúc bác sĩ khám bệnh thường cũng ít khi khám phá gan bị sưng to hay cứng. Một số ít cảm thấy nhức xương, nhức khớp, nhức bắp thịt và mệt mỏi như bị bệnh cúm, nếu nặng hơn họ có thể bi buồn nôn, ói mửa, nóng sốt, đau bụng và đầy bụng. Chỉ khi nào gan bị sưng thật nặng hoặc gan bị chai hoàn toàn bệnh nhân mới bị vàng da và mắt, đau bụng, ăn không tiêu. Sưng gan mãn tính thường được chia làm 4 giai đoạn từ một tới bốn dựa theo tỷ lệ tế bào gan bị chết và bị thay thế bởi thẹo.

Chai gan là khi các tế bào chết đi quá nhiều và các chỗ tế bào gan chết bị thay thế bởi các sẹo. Tế bào sẹo thì không bình thường và không thể làm việc như tế bào gan được cũng giống như khi chúng ta bị đứt da hay bị phỏng thì sẹo da sần sùi không có mịn màng hay tốt như da thường. Khi gan hoàn toàn chỉ còn là những sẹo lồi, lõm thì gan không làm việc được nữa thì bệnh nhân sẽ bị vàng da, phù thủng, lú lẫn, mệt mỏi, ăn uống không được và một khi tới trường hợp này bệnh nhân có thể chết trong vòng 1-2 năm. Một điểm đáng cần nhấn mạnh là thời gian trung bình một bệnh nhân bị nhiễm trùng và bị sưng gan đưa đến chai gan là khoảng 15-20 năm và tỷ lệ bệnh nhân bị chai gan cũng là một phần nhỏ khoảng từ 10-25% các bệnh nhân bị sưng gan kinh niên. Nhiều bệnh nhân vì hiểu lầm cứ nghe mình bị sưng gan là tưởng có thể bị chai gan và chết liền. Thí dụ cho dễ hiểu về bệnh sưng gan và chai gan là như một xe hơi bị chảy dầu và chảy dầu xe thì có nhiều lý do cũng như sưng gan là tế bào gan bị hư tiết ra chất điều tố trong tế bào gan và có nhiều bệnh khác nhau làm bị sưng gan. Khi tế bào gan chết hết thì gan bị chai thì cũng giống như xe bị chảy hết dầu thì máy xe bị cháy làm xe bị hỏng không chạy được.

Ðiều quan trọng cần nhắc lại là các bệnh nhân bị bệnh sưng gan thường không có triệu chứng gì cả mà đa số khám phá ra mình có bệnh là khi đi khám bác sĩ và thử máu hoặc bị thử máu khi mua bảo hiểm nhân thọ hay bảo hiểm sức khỏe, hay khi đi hiến máu, bác sĩ thấy máu điều tố của tế bào gan cao hay có siêu vi khuẩn viêm gan trong máu. Rất nhiều bệnh nhân lấy làm chưng hửng khi được thông báo là mình bị nhiễm siêu vi khuẩn viêm gan vì từ xưa tới giờ họ luôn luôn khỏe mạnh không thấy bị vàng da vàng mắt hay sưng gan bao giờ.

BIẾN CHỨNG BỆNH GAN

Gan là bộ phận lớn nhất trong cơ thể con người và có khả năng dự trữ lớn cho nên các biến chứng thường chỉ xuất hiện lúc gan hầu như bị chai và hủy hoại hoàn toàn.

  1. Vàng da, vàng mắt: gan bị hư hại hoàn toàn và không lọc được mật cho nên chất mật (bilirubin) tích tụ lại ở da và lòng trắng mắt.
  2. Cổ chướng (ascite): nước tích tụ lại trong bụng và chân thường bị phù thủng theo. Nước có thể tích tụ cả tới 10-12 lít nước nên làm cho bệnh nhân cảm thấy nặng nề, đầy bụng khó chịu. Thêm vào đó với nước trong bụng bệnh nhân có thể nhiễm trùng (bacterial peritonitis) và nếu không định và chữa trị nhiễm trùng kịp thời, họ có thể chết được.
  3. Xuất huyết đường tiêu hóa (variceal hemorrhage). Vì máu chảy về gan không được nên phải chảy ngược lại các mạch máu dẫn tới các bộ phận khác như thực quản, bao tử và ruột.  Những mạch máu này quá nhỏ so với các mạch máu của gan cho nên các mạch máu này bị to phồng lên bể ra và chảy máu. Ðây là một trong những biến chứng nguy hiểm và cấp thời của bệnh gan vì bệnh nhân thường chảy máu rất nhiều và có thể chết vì mất máu. Cách chữa trị thường gồm có nội soi để chích thuốc cầm máu (slerosing injection) hay cột các mạch máu lại (banding), đặt ống dẫn máu qua các mạch máu khác (TIPS) hay đôi khi phải giải phẫu.  Bác sĩ cũng có thể dùng thuốc truyền qua đường nước biển để giúp bớt chảy máu.
  4. Lú lẫn (Hepatic Encephalopathy).  Chất độc tích tụ trong cơ thể và đi lên óc vì gan không còn lọc được các chất dơ và độc trong người nữa. Nếu bị nhẹ, bệnh nhân hay buồn ngủ, lú lẫn kém trí nhớ và nếu bị nặng họ có thể hôn mê. Bác sĩ có thể giúp làm giảm bớt chất độc bằng cách cho thuốc xổ để tẩy ruột bệnh nhân để giúp cơ thể thải bớt chất độc ra ngoài. Bệnh nhân phải ăn đồ ăn ít chất đạm (protein) để tránh tạo thêm chất độc biến hóa từ chất đạm.
  5. Loãng máu (Coagulopathy):  Gan bị hư nên không còn sản xuất các chất đạm làm đông máu cho nên bệnh nhân dễ chảy máu khi đứt da, đánh răng, dễ bị bầm.
  6. Mất cân (weight loss):  Bệnh nhân bị chai gan nặng thường kém ăn vì mệt mỏi, buồn nôn. Thêm vào đó họ phải kiêng chất đạm để tránh bị lú lẫn cho nên vấn đề ăn uống thêm khó khăn. Các chất sinh tố A, D, E, K có thể bị thiếu.



Bác Sĩ Trịnh Ngọc Huy, MD
Vài Nét Về Tác Giả:

Bác sĩ Trịnh Ngọc Huy Chuyên khoa bệnh Tiêu Hóa và Gan. Bác sĩ Huy tốt nghiệp Y khoa tại Northwestern University School of Medicine; tốt nghiệp Chuyên khoa bệnh Nội Thương tại UCLA/VA Wadsworth và Chuyên khoa bệnh Tiêu Hóa và Gan tại UC Irvine. Bác sĩ Huy hiện đang hành nghề tư tại San Jose, California.

Đọc tiếp...>>
Cập nhật ( 01/10/2007 )
 
< Trước   Tiếp >
header
Bài Mới Nhất
header
Bài Đọc Nhiều Nhất
header Copyright © 2008 Song Manh Inc. All rights reserved.
header